© 2023 by YOLO.

Proudly created with Wix.com

Chacabuco 1595

Esquel

9200 Chubut

Patagonia, Argentina

+54 2945 454270

+54 9 2945 468222

  • White Google+ Icon
  • Twitter Clean
  • White Facebook Icon

Operador Responsable: Argentina Vision Leg. 8725EVT

Does neb yn gwybod mwy...

Ysgol y Cwm yn Nhrevelin a Dysgu

Cymraeg yn y Wladfa

Cynigodd bensaer Cymreig lleol ddylunio´r ysgol fel ei fod yn bosib ei hadeiladu mewn camau – ychydig o ddosbarthau ar y tro, yn ôl yr hyn o arian sydd ar gael, ac yna neuadd ysgol a fuasai hefyd yn gartref parhaol I Eisteddfod Trevelin. Roedd y llywodraeth ranbarthol wedi addo arian, a chytunodd y Gymdeithas Gymraeg yn Nhrevelin werthu plotiau o dir er mwyn codi arian i gychwyn y broses adeiladu.

 

Ond dyw pethe heb fynd fel y disgwyl.

Fe saethodd chwyddiant y wlad i fyny i 40% y flwyddyn, a chafodd y llywodraethau rhanbarthol a cenedlaethol eu disodli mewn etholiad cyffredinol ym mis Hydref 2015 gan geidwadwyr a oedd yn edrych i dorri awr ar wariant cyhoeddus. Er parhau gyda´r gwaith adeiladu, roedd yn rhaid gwerthu rhagor o dir -ond gyda sefyllfa wleidyddol gweddol ansicr, doedd dim chwant prynu ymysg buddsoddwyr. Diddymwyd yr addewid gan y llywodraeth ranbarthol i ddarparu arian ar gyfer yr ysgol, a doedd dim sicrwydd o gwbl y buasai´r ysgol medru agor ei drysau´n barod ar gyfer y tymor newydd ym mis Mawrth 2016. Gyda digalonni yn yr Ades, camodd ffrindiau o Gymru ymlaen gyda rhoddion ariannol. Sefydlwyd archebion banc i gyfrif yr Ysgol gan unigolion, tra bu eraill yn rhoi arian o brosiectau er mwyn agor yr ysgol mewn pryd. Roedd rhin yn cynnwys: yr awdur Jon Gower, a gytunodd i roi elwau o'i lyfr Gwalia Patagonia tuag at yr ysgol; pwyllgor gefeillio Trevelin-Aberteifi; John Watkin o Dregaron, a fewnforiodd gwin o Batagonia i Gymru er mwyn ei werthu er budd yr ysgol; Jeremy Wood o Esquel, a gyhoeddodd lyfr am ddogfen hanesyddol a ddarganfuwyd yn ddiweddar Huw a Cathy Pearce a ddyluniodd a gwerthodd calendrau ar gyfer yr ysgol, ynghyd a sawl un arall a fu´n hael iawn eu cymorth.

Yn y pen draw, fe gwblhawyd popeth i alluogi´r ysgol i agor ei drysau i´w disgyblion ifanc. Wedi ychydig fisoedd o weithredu, fe archwiliwyd yr ysgol yn swyddogol gan yr awdurdodau rhanbarthol , gan ddenu clod am ansawdd y cyfleusterau, a safon yr athrawon a´r staff. Hyd yn hyn, mae dwy ystafell ddosbarth wedi eu cwblhau, fydd yn galluogi´r ysgol i weithredu hyd at ddiwedd 2018 heb lawer mwy o wariant sylweddol. Er hyn, bydd yn rhaid codi arian ar gyfer camau nesaf y gwaith adeiladu, ac nid oes unrhyw sicrhad o noddiant o Gymru, yn enwedig yn dilyn Brexit. Yn anffodus, mae´r nawdd blynyddol gan Lywodraeth Cymru a´r Cyngor Prydeinig wedi disgyn mewn termau real ers cychwyn y cynllun yn y 1990au, a dim ond cefnogaeth ran-amser un athro neu athrawes o Gymru y mae Trevelin yn ei dderbyn. Ar hyn o bryd, nid yw´n sicr os bydd y rhaglen yn cael noddiant y tu hwnt i eleni.

Gweler www.ysgolycwm.com

Mae plant wedi bod yn dysgu Cymraeg yn Nhrevelin yn ers i´r arloeswyr cyntaf gyrraedd yr Andes yn yr 1880au. Ar y cychwyn, cawsant eu dysgu yn y cartref ac yn yr Ysgolion Sul a´r Capel, ac yn fwy diweddar gan athrawon Cymraeg Archentaidd, oedd yn ymweld â´r ysgolion gwladol. Roedd plant ac oedolion hefyd yn mynychu Ysgol Gymraeg yr Andes, yn Nhŷ Capel Bethel, ond fuodd yno erioed ysgol Gymraeg llawn amser yn yr Andes a fuasai´n medru dysgu plant drwy gydol eu haddysg gynradd. Yn y 1990au hwyr, cychwynnwyd y Cynllun Dysgu Cymraeg yn y Wladfa gan Lywodraeth Cymru, cynllun a oedd yn rhannol ariannu addysg Gymraeg yn y Wladfa, gydag athro neu athrawes yn dod o Gymru i´r Andes yn flynyddol.

Er nad oedd gwersi Cymraeg llawn amser ar gael yn Ysgol Gymraeg yr Andes ar y pryd, fe lwydodd y disgyblion a´r ysgol i gyflawni campau sylweddol. Ysgol Gymraeg yr Andes oedd yr ysgol gyntaf o´r Ariannin I ennill ysgoloriaeth i anfon un o'i disgyblion i Gymru (i´r ysgol haf yn Llanbed); mae un o'i chyn disgyblion wedi meistroli´r iaith i'r fath raddfa ei bod hi bellach yn gweithio fel cyfieithydd yng Nghynulliad Cenedlaethol Cymru; Ysgol Gymraeg yr Andes yw´r unig ysgol yn Y Wladfa i ddarparu enillwr Dysgwr y Flwyddyn yn yr Eisteddfod Genedlaethol, a´r unig ysgol yn y byd i gael dau enillwr yn y gystadleuaeth (doedd yr un ohonynt o dras Gymreig, ond roedd ganddynt ddigonedd o angerdd a brwdfrydedd tuag at yr iaith diolch i´w hathrawon).

Cynhaliwyd gwersi ar gyfer plant oedran meithrin, cynradd, arddewgwyr ac oedolion yn Ysgol Gymraeg yr Andes tan 2016, ac ers hynny fe'u cynhaliwyd yn Ysgol y Cwm. Mae sawl o'r dysgwyr wedi ennill ysgoloriaethau i´r ysgolion haf yn Llanbed, Harlech a Chaerdydd. Ynghyd a dysgu Cymraeg, mae´r cwricwlwm hefyd yn cynnwys elfen ddiwylliannol, ac mae´r dysgwyr yn cael eu paratoi i gystadlu yn yr Eisteddfodau blynyddol sy´n cael eu cynnal yn Nhrevelin ac yn Nhrelew, a hefyd ar gyfer Eisteddfod y bobl Ifanc yn y Gaiman. Mae´r ysgol hefyd yn cynnal grŵp Dawnsio Gwerin sy´n cynrychioli Cwm Hyfryd mewn eisteddfodau a gwyliau, ac maent wedi ennill sawl gwobr genedlaethol.

Yn 2013, fe sefydlwyd Pwyllgor yr Andes gan y cymunedau Cymreig yn Esquel a Threvelin. Pwrpas y pwyllgor oedd cynllunio ar gyfer dathlu 150 o flynyddoedd ers glaniad y Mimosa. Galwyd am syniadau i ddathlu´r pen blwydd arbennig, ac wedi sawl cynigiad diddorol, penderfynwyd blaenoriaethu un ac un unig – sef creu ysgol feithrin a chynradd Cymraeg llawn amser yn yr Andes, yn gofeb byw i ymdrechion y Cymry cynnar. Ac felly y ganwyd Ysgol y Cwm.

Capel Bethel o Ysgol y Cwm yn ystod y gwaith adeiladu.
Ysgol y Cwm ar fore o aeaf.
Capel Bethel a Ty Capel, gerlaw'r ysgol.
Paratoi te Cymreig i godi arian.
Dathlu'r diwrnod agoriadol ym mis Mawrth 2016
Ysgol Gymraeg yr Andes yn gorymdeithio ar ben-blwydd Trevelin.
Show More